Koenzym Q10 jest powszechnie znany w kosmetyce, gdzie mówi się, że przeciwdziała starzeniu się skóry, minimalizuje zmarszczki i utrzymuje młodzieńczy, promienny wygląd. Ale może zdziałać o wiele więcej: koenzym Q10 odgrywa kluczową rolę w produkcji energii w organizmie, wspiera układ odpornościowy i ogólny stan zdrowia. W tym wpisie na blogu wyjaśniamy wszystko na temat koenzymu Q10 oraz kiedy, dlaczego i dla kogo suplementacja jest korzystna.
Koenzym Q10 potrafi więcej niż tylko wygładzać zmarszczki.
Bez koenzymu Q10 organizm nie byłby w stanie wytwarzać energii. Odgrywa on kluczową rolę w produkcji energii w mitochondriach – elektrowniach komórkowych. Koenzym Q10 jest mikroskładnikiem odżywczym i ważnym składnikiem komórek. Jako kofaktor, pełni niezbędne funkcje dla układu odpornościowego i neutralizuje wolne rodniki. Ściśle rzecz biorąc, nie jest on jednak enzymem, lecz witaminoidem. Koenzym Q10 jest rozpuszczalny w tłuszczach, a organizm ludzki jest w stanie samodzielnie wytwarzać jego część w komórkach wątroby. Jednak, aby zapobiec niedoborom, należy go również dostarczać wraz z pożywieniem.
Jak rozwija się niedobór koenzymu Q10?
Niedobór koenzymu Q10 może mieć różne przyczyny, zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne:
- Postępujący wiek: Im starszy człowiek, tym trudniej organizmowi przekształcić ubichinon w ubichinol, a jego własna produkcja staje się mniej wydajna. Poziom koenzymu Q10 zaczyna stopniowo spadać od około 30. roku życia.
- Przyjmowanie leków: Leki obniżające poziom cholesterolu mogą blokować wchłanianie koenzymu Q10 w organizmie.
- Choroby takie jak cukrzyca, choroby serca czy zaburzenia tarczycy mogą negatywnie wpływać na poziom koenzymu Q10.
- Niedobór cynku, selenu lub witaminy B6 może upośledzić zdolność organizmu do wchłaniania koenzymu Q10.
- Stres oksydacyjny i duży wysiłek fizyczny: Oba te czynniki sprawiają, że w organizmie zużywane są duże ilości koenzymu Q10, co zwiększa zapotrzebowanie na ten składnik.
- Spożywanie alkoholu i papierosów: Zbyt duże ich ilości pozbawiają organizm ogromnej ilości składników odżywczych – w tym koenzymu Q10.
- Defekty genetyczne w syntezie koenzymu Q10 lub choroby mitochondrialne
Inne czynniki, które mogą prowadzić do niedoboru koenzymu Q10 w organizmie, to niezdrowe nawyki żywieniowe, restrykcyjne diety lub sport wyczynowy. Może to objawiać się letargiem lub zmęczeniem z powodu braku energii. Obniża to poziom energii i wydolność. Badania wykazały również, że niektóre choroby serca i mózgu, a także cukrzyca i nowotwory, często wiążą się z niskim poziomem koenzymu Q10. Obecnie trwają badania nad tym, czy niedobór jest przyczyną tych chorób, czy też ich konsekwencją.
Niezliczone funkcje koenzymu Q10 w organizmie
Oprócz właściwości przeciwstarzeniowych, koenzym Q10 pełni szereg innych funkcji w organizmie człowieka. Nie tylko dostarcza energii całemu organizmowi, ale także aktywuje układ odpornościowy, wzmacnia serce i układ nerwowy oraz wspomaga spalanie tłuszczu.
Koenzym Q10 i jego pierwotne znaczenie dla skóry
Odkąd koenzym Q10 zyskał popularność jako składnik kremów do skóry, stał się powszechnie znany jako środek przeciwstarzeniowy. Powód jest oczywisty: skóra potrzebuje ciągłej odnowy i regeneracji, zwalczania stanów zapalnych i gojenia. Jej aktywność opiera się na aktywnej aktywności komórek, którą koenzym Q10 stymuluje odpowiednią energią. Skutki działania zbyt dużej ilości wolnych rodników są szczególnie widoczne na twarzy: skóra staje się matowa i pozbawiona blasku, a przedwczesne starzenie się skóry staje się widoczne. Koenzym Q10 w produktach do pielęgnacji skóry ma przeciwdziałać procesowi starzenia i promować piękny, zadbany wygląd.
Koenzym Q10 jako źródło energii
Koenzym Q10 odgrywa istotną rolę w zaopatrzeniu organizmu w energię. Zapewnia on przekształcanie składników odżywczych w energię w mitochondriach. Bez koenzymu Q10 organizm nie miałby energii. Dlatego też jego szczególnie duże ilości występują w organizmie, gdzie wytwarzana i zużywana jest duża ilość energii: w sercu, mózgu, wątrobie i mięśniach.
Koenzym Q10 i jego właściwości antyoksydacyjne
Jako silny przeciwutleniacz, koenzym Q10 zapewnia niezbędną ochronę komórek. Wolne rodniki są uwalniane podczas każdego procesu metabolicznego w organizmie. Chociaż nie możemy zapobiec ich uwalnianiu, przeciwutleniacze potrafią je neutralizować. Rodniki te przyspieszają starzenie się komórek i mogą przyczyniać się do przedwczesnej śmierci komórek poprzez uszkadzanie błon komórkowych i ich składników. Koenzym Q10 posiada silne właściwości antyoksydacyjne i może wychwytywać i neutralizować wolne rodniki.
Podwójne znaczenie koenzymu Q10 dla serca
Koenzym Q10 ma podwójne znaczenie dla ludzkiego serca: po pierwsze, jako ważne źródło energii, ponieważ serce jest najbardziej aktywnym mięśniem, pracującym przez całą dobę. Po drugie, może przyczyniać się do ochrony tkanki serca i naczyń krwionośnych dzięki silnym właściwościom antyoksydacyjnym. Dlatego w sercu występuje wysokie stężenie koenzymu Q10. Badania sugerują, że odpowiednia podaż koenzymu Q10 jest szczególnie korzystna dla osób cierpiących na problemy sercowo-naczyniowe.
Ważny składnik odżywczy dla nerwów, układu odpornościowego i mięśni
Lista zadań koenzymu Q10 jest długa. Pełni on również istotne funkcje w następujących obszarach:
- Nerwy: Objawy związane z wiekiem, wpływające na nerwy, często mają swoje źródło w zaopatrywaniu ich w energię. Koenzym Q10 stymuluje elektrownie komórkowe, co może mieć pozytywny wpływ na układ nerwowy.
- Układ odpornościowy: Koenzym Q10, dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym, może wzmacniać układ odpornościowy. Wraz z witaminą E w znacznym stopniu przyczynia się do obrony przed wirusami i bakteriami. Wspiera komórki odpornościowe, dostarczając im energii. W końcu, kto tego nie doświadczył: gdy czujesz się osłabiony i zmęczony, przeziębienie zazwyczaj jest tuż za nim. Ale jeśli organizm ma wystarczająco dużo energii, może zmobilizować mechanizmy obronne i wspomóc proces gojenia.
- Mięśnie i spalanie tłuszczu: Nie trzeba dodawać, że mięśnie – zwłaszcza u sportowców – potrzebują dużo energii. Kiedy osiągają najlepsze wyniki, wpływa to również na spalanie tłuszczu. I tutaj również koenzym Q10 odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu mięśniom odpowiedniego zaopatrzenia w energię.
Przyjmowanie Q10 z pożywieniem
Koenzym Q10 występuje głównie w produktach zwierzęcych, ponieważ zwierzęta same potrafią go wytwarzać. Występuje on jednak również w warzywach, choć w mniejszych ilościach. Dobrymi źródłami Q10 są ryby, drób i wołowina, a także brokuły, papryka i szpinak. Wegetarianie i weganie muszą zatem spożywać dużo warzyw, aby zaspokoić swoje zapotrzebowanie. Koenzym Q10 jest również wrażliwy na ciepło i promieniowanie UV, co oznacza, że jego część ulega utracie podczas gotowania. Przeciętna dieta dostarcza około 25% wymaganej ilości. Jednak nawet przy odpowiednim spożyciu, zdolność organizmu do jego wchłaniania nadal zależy od jego całkowitej podaży.
Czy suplementacja koenzymem Q10 jest korzystna?
Koenzym Q10 można również przyjmować jako suplement diety. Ze względu na różnorodne czynniki wewnętrzne i zewnętrzne, nie można automatycznie zakładać, że organizm ma wystarczającą podaż koenzymu Q10. Zdolność organizmu do produkcji aktywnego koenzymu Q10 może być upośledzona lub zahamowana. Dlatego lepiej nie polegać wyłącznie na diecie. Ponieważ koenzym Q10 jest substancją rozpuszczalną w tłuszczach, najlepiej przyjmować go z tłuszczem lub olejem – pozwala to na jego nawet trzykrotnie szybsze wchłanianie przez organizm.
Ponieważ koenzym Q10 jest połączeniem źródła energii i przeciwutleniacza, suplementy idealnie nadają się również dla sportowców. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe powinny jednak skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji ze względu na potencjalne interakcje.
Ogólne zalecenia dotyczące spożycia koenzymu Q10
Przy stosowaniu koenzymu Q10 w ramach pielęgnacji przeciwstarzeniowej lub jako podstawowego suplementu, dawka dzienna od 30 mg do 60 mg jest całkowicie wystarczająca. W ramach kuracji dawka dzienna może również wynosić od 60 mg do 300 mg. Dla porównania, 2 kg sardynek zawiera 100 mg koenzymu Q10. Badania wykazały, że koenzym Q10 jest bardzo dobrze tolerowany, a poważne skutki uboczne rzadko występują przy dawkach do 500 mg dziennie. W razie jakichkolwiek wątpliwości można skonsultować się z lekarzem. Należy jednak pamiętać, że w przypadku poważnego niedoboru powrót do normy poziomu koenzymu Q10 może potrwać kilka miesięcy.
Koenzym Q10 oferuje różnorodne możliwości łączenia
Łącząc go z innymi składnikami odżywczymi, suplementacja koenzymem Q10 może przynieść szereg efektów synergistycznych:
- Witamina C i selen są również składnikami odżywczymi o właściwościach antyoksydacyjnych.
- W przypadkach wyczerpania zaleca się połączenie go z magnezem lub witaminami z grupy B, ponieważ te składniki odżywcze również mogą przyczynić się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
- Osoby, którym zależy na efekcie starzenia się lub ogólnym dobrym samopoczuciu, mogą łączyć koenzym Q10 z kwasami tłuszczowymi omega-3, cynkiem lub witaminą D.
- Koenzym Q10 działa również synergistycznie z witaminą E w wielu procesach zachodzących w organizmie.
Suplementacja Q10 – tak czy nie?
Koenzym Q10 zyskał sławę jako środek przeciwstarzeniowy stosowany w walce ze zmarszczkami i starzeniem się skóry. Jego potencjał jest jednak znacznie szerszy. Koenzym Q10 to substancja o wszechstronnym działaniu na ludzki organizm, pełniąca wiele istotnych funkcji dla ogólnego zdrowia. Wraz z wiekiem stężenie Q10 w tkankach organizmu powoli, ale systematycznie spada. Dorośli w każdym wieku, a także sportowcy, mogą zatem czerpać korzyści z suplementacji koenzymem Q10. Szczególnie w podeszłym wieku suplementacja koenzymem Q10 może mieć bardzo rewitalizujący wpływ na cały organizm.
